بازخوانی چهل سال پیشرفت اقتصادی و الگوسازی سیاسی

نشست «پیش‌روندگی و پیش برندگی انقلاب اسلامی در آستانه دهه پنجم» توسط اندیشکده برهان برگزار شد

نشست «پیش‌روندگی و پیش برندگی انقلاب اسلامی در آستانه‌ی دهه پنجم» به همت اندیشکده برهان و با حضور آقایان دکتر سید جلال دهقانی فیروز آبادی، عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی و دکتر مهدیار اسماعیلی عضو هیات علمی گروه اقتصاد دانشگاه امام حسین(ع) و در آستانه‌ی چهلمین سالگرد پیروزی انقاب اسلامی، در محل اندیشکده برهان برگزار شد.

در ابتدای این نشست، دهقانی فیروزآبادی به تبیین الگوی جدید تولید شده توسط انقلاب اسلامی در راستای صدور و تسری گفتمان خویش پرداخت و به ذکر این تفاوت که برخی انقلاب‌ها کاملا درون نگر هستند و هیچ هدفی برای تسری گفتمان ندارند، برخی دیگر به دنبال تسری گفتمان نیستند ولی خواه ناخواه تاثیرگذاری دارند و نوع سوم نیز هدف تاثیرگذاری بیرونی را از ابتدا برای خود در نظر می‌گیرد، انقلاب اسلامی را از دو نوع آخر دانست که هم تاثیرگذاری خواه ناخواه دارد و هم با هدف تاثیرگذاری، توانسته الگوسازی موفقی داشته باشد.

وی همچنین ویژگی‌های اصلی انقلاب اسلامی که سبب الگودهی برای سایر جوامع و ملل شده است را مواردی چون «ماهیت فرملی، ایدئولوژی اسلام که گستره‌ی نفوذ انقلاب اسلامی در جهان اسلامی را سبب شده است، موقعیت منطقه‌ی استراتژیک و ژئوپلیتیک، اولین انقلاب نرم تاریخ معاصر بودن و در عصر انقلابهای سخت، گفتمان انقلاب اسلامی که قابلیت صدور و الگوسازی دارد، ایجاد الگوی سیاسی و حکومتی اسلام سیاسی، عدم وابستگی به نظام دوقطبی و معنویت گرایی» برشمردند. همچنین در آسیب شناسی عملکرد برخی مسئولین و مدیران در راستای صدور انقلاب، ویژگی‌هایی همچون «عدالت اجتماعی همراه با عقلانیت» که مورد تاکید رهبر انقلاب نیز قرار گرفته است و نیز الگوی اقتصادی ناشی از گفتمان انقلاب اسلامی که الگویی «درونزا و برونگرا» می‌باشد را مورد غفلت یا کم توجهی برای الگوسازی ذکر کرد. هر چند که در این زمینه‌ها نیز دست نظام اسلامی خالی نبوده و دستاوردهای ارزشمندی بخصوص نسبت به نظام سلطنتی پهلوی داشته است.

در ادامه نشست، مهدیار اسماعیلی در راستای تبیین زمینه‌های موجود برای دستاوردهای اقتصادی انقلاب اسلامی، به ذکر دو نوع دستاورد اشاره کرد: دستاوردهایی که مبتنی بر شعارهای انقلاب اسلامی شکل گرفته‌اند و دستاوردهایی که مبتنی بر معیارهای جهانی علم اقتصاد می‌باشد. وی ضمن اشاره به اینکه در هر دو دسته بندی، انقلاب اسلامی صاحب دستاوردهای ارزشمندی است، به این نکته اشاره کرد که بهتر است انقلاب اسلامی را شعارهای اقتصادی اش بسنجیم که در این صورت مثلا محرومیت زدایی، هر چند شاید با الگوها و شاخص‌های اقتصادی جهانی خیلی سازگار نباشد و حتی باعث کاهش سرمایه داری شود، ولی چون شعار انقلاب اسلامی است، دارای ارزش و اعتبار بوده است.

همچنین وی به ذکر اینکه برخی زمینه‌ها در مقایسه رژیم پهلوی و نظام جمهوری اسلامی وجود دارد که سبب می‌شود دستاوردهای اقتصادی انقلاب اسلامی کمتر از آنچه هست دیده شوند، این زمینه‌ها را به ترتیب «جنگ اقتصادی»، «مدیریت ضعیف برخی مدیران که از الگوهای بیگانه تبعیت کردند» و «افزایش سطح توقع مردم بخاطر افزایش مردمسالاری» ذکر کرد.
در بخش آسیب شناسی نیز، دهقانی فیروزآبادی به ویژگی‌هایی از الگوی بسط محور انقلاب اسلامی و برتری آن نسبت به الگوی حفظ محور با توجه به صدور و الگوسازی از انقلاب اشاره کرد که اگر با استفاده کامل و صحیح از امکانات، به این ویژگی‌ها اشاره شود و به خوبی تبلیغ گردند، برای تمامی نخبگان و اقشار و حتی مسئولین غافل از صدور انقلاب، این اهمیت برجسته می‌شود. این ویژگی‌ها به این شرح است:

  • راهبرد امنیتی صدور الگو و الگوسازی، راهبردی رایج در ادبیات روابط بین الملل است.
  • با دست برداشتن از صدور و الگوسازی، دشمن از دشمنی خود دست برنداشته و حتی بیشتر می‌توان به کشور آسیب برساند.
  • نداشتن عمق راهبردی در جهان کنونی، سبب زوال و ضعف است. همانطور که کویت به دلیل نداشتن عمق راهبردی علیرغم اقتصاد غنی، ظرف نصف روز فتح شد.
  • ایجاد منطقه حائل طبق نظریات روابط بین الملل بین خود و دشمن، بسیار منطقی است.
  • . . .

همچنین اسماعیلی، در آسیب شناسی چهل سال پیش روندگی انقلاب اسلامی، نداشتن مدل واحد مدیریتی بخصوص بر اساس الگوی غنی مثل اقتصاد مقاومتی(که الگویی کامل بوده که با نظریات اقتصادی موجود درجهان نیز بیگانه نیست) را از جمله نقاط ضعف مدیران بعد از انقلاب دانست.

همچنین دور شدن بعضی نهادهای انقلابی اولیه مثل جهاد سازندگی از اهداف اولیه و کاهش ضریب نفوذ ایشان را از دیگر آسیبها دانست.

در انتهای نشست نیز با حضور اساتید، از دو جلد کتاب اندیشکده برهان که به تازگی وارد بازار طبع شده‌اند و مرتبط با موضوع نشست می‌باشند، رونمایی شد. کتاب «اعتلای میراث روح‌الله» با موضوع بازخوانی برگ‌هایی از کارنامه درخشان جمهوری اسلامی در دوران زعامت حضرت امام خامنه‌ای (مدظله العالی)، اولین کتاب از این مجموعه بود. این کتاب که از مجموعه کتاب های اندیشنامه نظام اسلامی و حاصل تلاش جمعی از پژوهشگران اندیشکده برهان است در ۱۴۹صفحه و در۷ فصل، از سوی انتشارات دیدمان به زیور طبع آراسته گردیده است. «شاخص‌های راه امام خمینی (ره)»، «محور جهانی مقاومت»، «صیانت از یک جمهوری»، «حرکت پرشتاب به سوی مرجعیت علمی»، «چشم‌انداز «تمدن‌سازی»، «اقتدارافزایی و عزت‌مندی در نظام اسلامی» و «تعالی دینی و معنوی»» عناوین فصل های ۷ گانه این کتاب هستند.

کتاب «ایران بدون شاه» با موضوع روندپژوهی کارنامه نظام جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با رژیم پهلوی، عنوان دومین کتاب این مجموعه بود. این کتاب که از مجموعه کتاب های پژوهه تاریخی و حاصل تلاش جمعی از پژوهشگران اندیشکده برهان است در ۲۳۱ صفحه و در ۸ فصل، از سوی انتشارات دیدمان به زیور طبع آراسته گردیده است. «چرا انقلاب؟»، «از دست‌نشاندگی تا استقلال»، «از دیکتاتوری تا حکومت مردم»، «توسعه وابسته یا پیشرفت درون‌زا»، «وضعیت اجتماعی و زیربنایی»، «اقتدار علمی و پیشرفت فناوری و صنعت»، «حکمرانی» و «ژاندارم آمریکا یا قدرت منطقه؟» عناوین فصل های ۸ گانه این کتاب هستند.

بستن
بستن